Mutlucan Tuz - tuz üretimi ve ürünleri
Mutlucan Tuz - tuz üretimi ve ürünleri
Mutlucan Tuz - tuz üretimi ve ürünleri
Mutlucan Tuz - tuz üretimi ve ürünleri
Mutlucan Tuz logo
Scroll Down

Blog

İyotlu Tuz Nedir? Nasıl Üretilir, İyotsuz Tuzdan Farkı

İyotlu tuz, sofra tuzuna üretim sırasında kontrollü miktarda iyot bileşiği eklenmesiyle elde edilen tuzdur. Türkiye'de sofra tuzu iyotlu olarak üretilir ve bu uygulama Türk Gıda Kodeksi Tuz Tebliği ile düzenlenir. İyotsuz tuz ise ağırlıklı olarak gıda sanayinde, turşu ve salamura gibi uygulamalarda kullanılır.

İyotlu tuz, mutfaklarda en sık kullanılan tuz türüdür. İyotlu tuz ile iyotsuz tuz aynı hammaddeden üretilir; aralarındaki tek fark, üretimin son aşamasında eklenen iyot bileşiğidir. Bu rehberde iyotlu tuzun ne olduğunu, nasıl üretildiğini, iyotsuz tuzdan nasıl ayrıldığını ve iyotun korunması için nasıl saklanması gerektiğini anlatıyoruz.

İyotlu tuz nedir?

İyotlu tuz, rafine edilmiş sofra tuzuna potasyum iyodat ya da potasyum iyodür gibi bir iyot bileşiğinin eklenmesiyle üretilen tuzdur. İyot, vücudun kendi başına üretemediği ve besinlerle alınması gereken bir mineraldir. Dünya Sağlık Örgütü, toplumun iyot alımını desteklemek için sofra tuzunun iyotlanmasını önerir ve pek çok ülke bu uygulamayı yasal düzenlemeyle yürütür.

İyotlu tuzun görünümü, tadı ve tuzluluğu iyotsuz tuzla aynıdır; eklenen iyot miktarı çok küçüktür ve gözle fark edilmez. Tuzun iyotlu olup olmadığı ambalajdaki ifadeden anlaşılır. Beslenmeyle ilgili kişisel kararlar için hekime ya da diyetisyene danışılmalıdır; konunun genel çerçevesini tiroid sağlığı ve tuz kullanımı yazımızda ele aldık.

İyotlu tuz nasıl üretilir?

İyotlu tuz, ham tuzun yıkanması, kurutulması ve öğütülmesinden sonra iyotlama adı verilen son bir işlemle üretilir. İyotlamada iyot bileşiği çözelti hâlinde ya da kuru karışım olarak tuza kontrollü biçimde eklenir ve tuz homojen olacak şekilde karıştırılır. Amaç, her pakette aynı miktarda iyot bulunmasını sağlamaktır.

Üretim adımları özetle şöyledir:

  1. Ham tuz yıkanır ve çözünmeyen maddelerden arındırılır.
  2. Tuz kurutulur ve istenen tane boyuna öğütülür.
  3. İyot bileşiği ölçülü miktarda eklenir.
  4. Tuz, iyot her yere eşit dağılacak şekilde karıştırılır.
  5. Üretimden alınan numunelerde iyot miktarı ölçülür.
  6. Tuz, ışık ve nem geçirmeyen ambalajlara doldurulur.

Türkiye'de iyotlamada genellikle potasyum iyodat kullanılır, çünkü bu bileşik ısıya ve neme karşı daha dayanıklıdır.

Türkiye'de iyotlu tuz nasıl düzenlenir?

Türkiye'de iyotlu tuz, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yayımladığı Türk Gıda Kodeksi Tuz Tebliği ile düzenlenir. Tebliğ, sofra tuzunun iyotlu olarak üretilmesini, eklenecek iyot bileşiğini ve miktar aralığını, ambalaj ve etiket kurallarını belirler. Gıda sanayinde kullanılan tuzlar ise iyotsuz üretilebilir. Bu ayrım, ev mutfağına giren tuz ile üretim tesisine giren tuzun farklı gereksinimlerinden kaynaklanır.

Tebliğe göre etikette tuzun türü ve iyotlu olup olmadığı açıkça yazılır. Tüketici açısından bakılacak yer ambalajın ön yüzündeki ürün adı ile arka yüzdeki içindekiler bölümüdür.

İyotlu tuz ile iyotsuz tuz arasındaki fark

İyotlu tuz ile iyotsuz tuz arasındaki fark, iyot ilavesi ve buna bağlı kullanım alanıdır. Her iki tuz da büyük ölçüde sodyum klorürdür; saflıkları, tuzlulukları ve görünümleri aynıdır. İyotlu tuz sofrada ve yemeklerde, iyotsuz tuz ise ağırlıklı olarak gıda üretiminde ve salamura işlerinde tercih edilir.

İyotlu tuzİyotsuz tuz
İyot ilavesiVarYok
Başlıca kullanımSofra ve yemekGıda sanayi, turşu, salamura
Tat ve görünümAynıAynı
SaklamaIşık ve nemden korunmalıNemden korunmalı
Etiket"İyotlu" ifadesi bulunur"İyotsuz" ifadesi bulunur

İyotsuz tuzun üretimini ve kullanım alanlarını iyotsuz tuz nedir yazımızda anlattık.

İyotlu tuz nasıl saklanır ve kullanılır?

İyotlu tuz, kapağı kapalı, ışık geçirmeyen bir kapta, serin ve kuru bir yerde saklanır. İyot ışığa, neme ve yüksek ısıya duyarlıdır; uygun koşullarda saklanmayan tuzda iyot miktarı zamanla azalır. Bu nedenle tuzun ocağın hemen yanında, açık kapta ya da güneş alan bir tezgâhta tutulması önerilmez.

Mutfakta şu alışkanlıklar iyotun korunmasına yardımcı olur:

  • Tuzu şeffaf cam yerine koyu renkli ya da ışık geçirmeyen bir kapta saklayın.
  • Kabın kapağını her kullanımdan sonra kapatın.
  • Tuzu yemeğe pişirmenin sonuna doğru ekleyin.
  • Büyük ambalaj yerine kısa sürede tüketebileceğiniz boyutu seçin.
  • Tuzluğu buharın yoğun olduğu ocak üstünden uzak tutun.

İyotlu tuz hangi durumlarda tercih edilmez?

İyotlu tuz, turşu ve salamura gibi uzun süre bekleyen fermente ürünlerde genellikle tercih edilmez. Bu uygulamalarda iri taneli ve iyotsuz tuz kullanmak yaygındır, çünkü amaç suda yavaş çözünen ve salamuranın berraklığını etkilemeyen bir tuz elde etmektir. Gıda üreticileri de reçetelerinde tutarlılık sağlamak için çoğunlukla iyotsuz tuz kullanır.

Peynir, zeytin ve turşu üretiminde tuz seçimini salamura tuzu nedir yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık. Sağlık durumu nedeniyle iyot alımını sınırlaması gereken kişiler hangi tuzu kullanacaklarına hekimleriyle birlikte karar vermelidir.

Mutlucan Tuz iyotlu sofra tuzu

Mutlucan Tuz, 2006'dan bu yana süren üretim deneyimiyle Tuz Gölü ve Kırşehir kaya tuzu yataklarından elde ettiği tuzu ham tuzdan rafine gıda tuzuna uzanan geniş bir ürün yelpazesinde işler. Yıllık 1,5 milyon tonun üzerinde ham göl tuzu ve 500.000 tonun üzerinde ham kaya tuzu üretimi yapan şirket, 40'tan fazla ülkeye ihracat gerçekleştirir.

Sofra için üretilen ürünü İyotlu Sofra Tuzu sayfasında inceleyebilirsiniz.

İyotlu tuz ile iyotsuz tuz arasındaki fark nedir?

İyotlu tuza üretim sırasında iyot bileşiği eklenir, iyotsuz tuza eklenmez. Tat, görünüm ve tuzluluk açısından fark yoktur.

İyotlu tuz turşuda kullanılır mı?

Turşu ve salamurada genellikle iri taneli iyotsuz tuz tercih edilir.

İyotlu tuz nasıl saklanır?

Kapağı kapalı, ışık geçirmeyen bir kapta, serin ve kuru bir yerde saklanır.

Kaya tuzunda iyot var mı?

Kaya tuzunda doğal olarak bulunan iyot yok denecek kadar azdır. İyot, sofra tuzuna üretim sırasında eklenir.

İyotlu tuz yemeğe ne zaman eklenmeli?

İyot yüksek ısıya duyarlı olduğu için tuzun pişirmenin sonuna doğru eklenmesi önerilir.

Kaynaklar

Kaynak: Bu yazıda Türkiye'deki uygulama için Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Türk Gıda Kodeksi Tuz Tebliği, tuzun iyotlanmasına ilişkin genel yaklaşım için Dünya Sağlık Örgütü'nün tuz iyotlama önerileri ve gıda sınıfı tuzun bileşimi için Codex Alimentarius Gıda Sınıfı Tuz Standardı (CXS 150-1985) esas alınmıştır. Şirket bilgileri Mutlucan Tuz kurumsal verilerine dayanır; ürüne özgü değerler için ambalaj üzerindeki bilgiler ve güncel teknik föy geçerlidir. Teknik ekibimiz ürün seçimiyle ilgili sorularınızı yanıtlar.

Post a comment

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir